ياد خدا ، تنها مايه آرامش جان

بسم الله الرحمن الرحيم
آدمی همان طور كه در ناحيه تن و جسم خود ممكن است به يك رشته عوارض‏
خوب و بد دچار شود ، در ناحيه روح و روان خود نيز گاهی مبتلا به يك رشته‏
عوارض و حوادث مشابه می‏گردد هر چند در بسياری از جهات ، تن و روح با
يكديگر تفاوت دارند ، مثلا تن حجم و وزن دارد و روح حجم و وزن ندارد ،
اگر اندكی غذا وارد بدن بشود بر وزن بدن اضافه می‏شود و اما اگر يك جهان‏
دانش و معلومات پيدا كند ذره‏ای بر وزن و سنگينی او افزوده نمی‏شود .
ظرفيت تن و جسم محدود است و ظرفيت روح نامحدود هر يك لقمه غذا كه‏
آدمی بخورد به همان اندازه معده‏اش پر می‏شود تا تدريجا به كلی سير می‏گردد
و از فروبردن يك لقمه ديگر عاجز است و تا وقتی كه آن غذا از معده نگذرد
جايی برای غذای جديد نيست . بر خلاف معده ، ظرفيت غذايی معنوی روح سير
شدنی و پر شدنی نيست ، هر اندازه بيشتر معلومات كسب كند برای كسب‏
معلومات ديگر آماده‏تر و گرسنه‏تر می‏شود و می‏گويد خدايا بر علم من بيفزای‏
، چنين نيست كه بايد معلومات اولی خود را فراموش كند و ظرف روح خود
را از آنها خالی كند تا بتواند معلومات جديدی فراگيرد . علی عليه السلام می‏فرمايد :
" هر ظرفی به واسطه ريختن چيزی در آن از وسعتش كاسته می‏شود مگر ظرف‏
علم كه هر اندازه بيشتر بريزند وسيع‏تر و با گنجايش تر می‏گردد " .
همچنين تن تدريجا پيرو فرسوده و ضعيف می‏گردد ولی روح هرگز پير و فرتوت‏
و فرسوده نمی‏گردد ، تن می‏ميرد و متلاشی می‏گردد و هر ذره‏اش به جايی می‏رود
ولی روح مردنی نيست ، متلاشی شدنی نيست ، باقی ماندنی است ، بعد از رها
كردن قشر بدن به عالمی ديگر منتقل می‏شود همان گونه كه رسول اكرم صلی الله‏
عليه و آله فرمود : " شما برای جاويد ماندن آفريده شده‏ايد نه برای فانی‏
شدن و از بين رفتن " .
در عين اينكه اين تفاوتها بين روح و بدن هست يك مشابهت هايی هم بين‏
آنها وجود دارد : بدن برای اينكه شاداب و با نشاط بماند ، به يك رشته‏
غذاها و آشاميدنيها و تنوعها احتياج دارد ، روح نيز به سهم خود غذا
می‏خواهد ، غذای روح علم است و حكمت و ايمان و يقين . همان طوری كه بدن‏
در اثر نرسيدن غذای كافی پژمرده و افسرده می‏گردد روح نيز پژمردگی و
افسردگی دارد ، آنچه سبب پژمردگی و افسردگی روح می‏گردد غير از آن‏
چيزهايی است كه بدن را پژمرده و افسرده می‏سازد . علی عليه السلام‏
می‏فرمايد : " روحها مانند بدنها خستگی و افسردگی پيدا می‏كنند ، در اين‏
حال كه افسردگی روحی به شما دست می‏دهد با سرگرم شدن به حكمتهای بديع و
فكرهای نغز و دلپذير ، خود را مشغول بداريد " . و همچنين روح مانند بدن‏
بيمار می‏شود ، احتياج به معالجه و دارو پيدا می‏كند . علت اينكه بدن‏
بيمار می‏گردد اين است كه تعادل مزاج بههم می‏خورد يعنی مجموع موادی كه به نسبت معين لازم است در بدن باشد كم و
زياد می‏شود ، فرمول لازم كه خداوند ، طبيعت انسان را روی آن فرمول ساخته‏
به هم می‏خورد ، به قول سعدی :

چهار طبع مخالف سركش

چند روزی شوند با هم خوش

گر يكی زين چهار شد غالب

جان شيرين بر آيد از قالب

همين طور است كه وضع روحی و مزاج روحی بشر ، روح احتياج دارد به محبت‏
ديدن و محبت كردن ، احتياج دارد به نظم اخلاقی ، به فهم و معرفت و دانش‏
، احتياج دارد [ به ايمان ] و اعتقاد ، احتياج دارد به تكيه گاه محكمی كه‏
در كارها به او توكل كند و به او اميدوار باشد كه او را در كارها اعانت‏
می‏كند . اينها همه به منزله مواد لازمی است كه برای مزاج روح لازم است و
اگر تعادل و توازن به هم بخورد ديگر هيچ چيزی نمی‏تواند خوشی و آرامش به‏
انسان بدهد .
بعضی از مردم در خودشان احساس ناراحتی می‏كنند ، همين قدر می‏فهمند كه‏
خشنود نيستند و آب خوش از گلوی آنها پايين نمی‏رود ، می‏فهمند كه قرار و
آرام ندارند ، پژمرده و افسرده می‏باشند ، اما علت اين بی قراری و
پژمردگی چيست ، نمی‏دانند ، می‏بينند همه چيز و همه وسايل زندگی را دارند
و در عين حال از زندگی خشنود نيستند . اين گونه اشخاص بايد بدانند كه‏
قطعا احتياجاتی معنوی دارند كه برآورده نشده ، قطعا كم و كسری در روح‏
آنها وجود دارد ، بالاخره بايد اعتراف كنند و تسليم شوند به اين حقيقت‏
كه ايمان هم يكی از حوائج فطری و تكوينی ماست و بلكه بالاترين حاجت‏
ماست و هر وقت به سرچشمه ايمان و معنا رسيديم و نور خدا را مشاهده‏
كرديم و خدا را در روح خود و جان خود ديديم و مشاهده كرديم آنوقت است كه معنای‏
سعادت و لذت و بهجت را درك می‏كنيم . قرآن كريم می‏فرمايد : " بدان كه‏
تنها با ذكر خدا و ياد خداست كه جان آرام می‏گيرد و قلب احساس آسايش‏
می‏كند " . علی عليه السلام می‏فرمايد : " خداوند ذكر خودش و ياد خودش‏
را مايه جلا و روشنی دلها قرار داده ، به اين وسيله گوش ، باز و چشم ،
بينا و دل ، مطيع و آرام می‏گردد " .
                                                          

  کتاب حکمت ها و اندرزهای دکتر شهید مطهری

 

بر روی زمین و آسمان ها و کرات

در بین مناجات و تمام کلمات

زیباتر از این دعا ندیدست کسی

بر مهدی آل احمد صلوات

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

یا مهدی ادرکنی عجل علی ظهورک

یا زهرا